ทำไมต้องใช้ปุ๋ยสั่งตัด
คำแนะนำการใช้ปุ๋ยสำหรับพืชเศรษฐกิจของประเทศยังคงเป็นคำแนะนำอย่างกว้างๆ อัตราการใช้ปุ๋ยและสูตรปุ๋ยไม่เฉพาะเจาะจงสำหรับดินหรือพืชแต่ละชนิด รวมทั้งไม่คำถึงถึงปริมาณธาตุอาหาร พืชที่มีอยู่ในดินขณะนั้น จึงเป็นคำแนะนำปุ๋ยแบบ "เสื้อโหล" ทำให้การใช้ปุ๋ยไม่ตรงกับความต้องการของพืช ถ้าใส่ปุ๋ยให้แก่พืชมากเกินไป นอกจากสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายแล้ว ยังทำให้เกิดโรคและแมลง ระบาดมากขึ้น แต่ถ้าใส่ปุ๋ยไม่เพียงพอ จะทำให้ธาตุอาหารพืชในดินลดน้อยลง ส่งผลให้พืชเจริญเติบโตและให้ผลผลิตไม่ดีเท่าที่ควร
 
 


ปุ๋ยสั่งตัดเป็นอย่างไร

การใช้ปุ๋ยเคมีแบบ "สั่งตัด" คือ การจัดการธาตุอาหารพืชเฉพาะพื้นที่ โดยนำข้อมูลชุดดินและข้อมูล เอ็น-พี-เค ในดินมาประกอบการตัดสินใจเลือกสูตรปุ๋ย และกำหนดปริมาณปุ๋ยในการปลูกพืช เป็นการใช้ปุ๋ยเคมีตามชุดดินและค่าวิเคราะห์ดิน นอกจากนี้ยังนำปัจจัยหลักที่เกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืช เช่น พันธุ์พืช แสงแดด อุณหภูมิ ปริมาณน้ำฝน ฯลฯ มาสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์โดยใช้คอมพิวเตอร์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยเคมีอีกด้วย


ขั้นตอนการใช้ปุ๋ยสั่งตัด

         ขั้นที่ 1 ตรวจสอบข้อมูลชุดิน  สอบถามข้อมูลชุดดินได้ที่สถานีพัฒนาที่ดินทุกจังหวัด หรือใช้คู่มือตรวจสอบชุดดิน ที่ทีมงาน ของ ศ.ดร.ทัศนีย์  อัตตะนันทน์ ได้จัดทำขึ้น ทั้งดินไร่และดินนา
         ขั้นที่ 2 ตรวจสอบปริมาณ เอ็น-พี-เค ในดิน  เก็บตัวอย่างดิน และวิเคราะห์ เอ็น-พี-เค ในดิน โดยใช้ชุดตรวจสอบ N-P-K ในดินแบบรวดเร็ว ซึ่งใช้เวลาเพียง 30 นาที
         ขั้นที่ 3 ใช้ปุ๋ยตามคำแนะนำ  ศึกษาจากคู่มือคำแนะนำการใช้ปุ๋ย หรือโปรแกรม SimRice หรือ SimCorn ในเว็บไซต์ www.ssnm.info และสอบถามรายละเอียดได้ที่ ภาควิชาปฐพีวิทยา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โทรศัพท์ 02-942-8104-5 แฟกซ์ 02-942-8106 หรือ คุณสุรโชติ ชาลสิทธิ์ โทร.083-1893255
         หมายเหตุ สำหร้บข้าวและพืชไร่ ควรวิเคราะห์ดินก่อนการปลูกพืชทุกครั้ง (3-4 ครั้งแรก) เพื่อปรับคำแนะนำการใช้ปุ๋ยให้เหมาะสมกับสภาพของดินในไร่นา โดยการสังเกตการเจริญเติบโตของพืช หลังจากนั้นควรวิเคราะห์ดินทุกๆ 2 ปี

                                                                                                                                              
 







คลินิกดินปุ๋ยสั่งตัด แหล่งเรียนรู้ดินและปุ๋ย โดยเกษตรกร เพื่อเกษตรกร
คลีนิกดิน “ปุ๋ยสั่งตัด” เป็นวิสาหกิจชุมชน เป็นแหล่งเรียนรู้ดินและปุ๋ยของชุมชน ดำเนินการโดยเกษตรกรผู้นำ เพื่อเกษตรกรและชุมชน กำหนดเปิดให้บริการ 3 แห่งในต้นเดือนพฤษภาคมนี้ ที่จังหวัดขอนแก่น สระบุรี และสุพรรณบุรี ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนคิวม่า มูลนิธิมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
                                                                                                                                         รายละเอียด...>>



คลินิกดินปุ๋ยสั่งตัด
วิดีโอแนะนำ
• การตรวจสอบธาตุอาหารพืชในดิน
• เทคโนโลยีปุ๋ยสั่งตัด
• พระดาบสสัญจร (ปุ๋ยสั่งตัด)
• ปุ๋ยสั่งตัด เพื่อลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกร
• เทคโนโลยีปุ๋ยสั่งตัดในการผลิตข้าวโพด
• เกษตรกรตัวอย่าง
• ปุ๋ยสั่งตัด - นักเทคโนโลยีดีเด่น ปี 2552
• ทางรอดของชาวนาไทย




ใส่ปุ๋ยถูกต้อง ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต ลดปัญหาโรคแมลง

 
 คุณภาพของดิน คือ รากฐานของชีวิตเกษตรกร
นอกจากพันธุกรรมพืช  น้ำ (ฝน/ชลประทาน)  ลม (ความชื้น)  ไฟ (อุณหภูมิ)  
และการจัดการของเกษตรกรที่เป็นปัจจัยควบคุมการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืชแล้ว
คุณภาพของดินยังเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จของการเพาะปลูกพืช 
ดังนั้น คุณภาพของดินจึงเปรียบเสมือนรากฐานของชีวิตเกษตรกร
 
เทคโนโลยีใหม่ : การจัดการธาตุอาหารพืชเฉพาะพื้นที่
พืชต้องการธาตุอาหาร 17 ธาตุ พืชได้ 3 ธาตุจากน้ำและอากาศ ส่วนอีก 14 ธาตุได้จากดิน 
และใน 14 ธาตุนั้น 3 ธาตุที่พืชใช้มาก ได้แก่ ไนโตรเจน (เอ็น, N) ฟอสฟอรัส (พี, P) 
และโพแทสเซียม (เค, K)  เรียกว่า ธาตุอาหารหลัก ตัวอย่างเช่น ปุ๋ยเคมีที่ขายทั่วไป 
สูตร 16-20-0 สูตร 15-15-15 เป็นต้น ที่เหลืออีก 10 ธาตุนั้น พืชใช้ในน้อย เรียกว่า 
ธาตุอาหารรอง และธาตุอาหารเสริม (จุลธาตุ)  เช่น เหล็ก (Fe) สังกะสี (Zn) โบรอน (B)   
ถ้าต้องการให้พืชเจริญเติบโตได้ปกติ  พืชต้องได้รับธาตุอาหารครบถ้วนและพอเพียง 
ถ้าขาดธาตุใดธาตุหนึ่ง ธาตุนั้นจะจำกัดการเจริญเติบโตของพืช

ประเทศไทยมีดินที่ใช้เพาะปลูกพืชมากกว่า 200 ชุดดิน  มีศักยภาพ (กำลัง) ที่แตกต่างกัน   
การจำแนกชุดดินใช้สมบัติของดินที่เปลี่ยนแปลงยาก ได้แก่ เนื้อดิน สีดิน ความลึก 
ความเป็นกรด-ด่าง เป็นต้น ข้อมูลชุดดินจึงไม่เปลี่ยน แตกต่างจากความอุดมสมบูรณ์ของดินที่ผันแปรไปตามการใช้ที่ดินและการจัดการดิน จึงควรนำข้อมูลชุดดินมาพิจารณาในการใช้ปุ๋ยด้วย
 
“ขณะที่ผลผลิตราคาถูก แต่ปุ๋ยเคมีราคาแพง
คำแนะนำปุ๋ยแบบหยาบๆ ที่ใช้กันอยู่
จึงไม่เหมาะสมกับยุคสมัยอีกต่อไป
เกษตรกรควรนำข้อมูลชุดดิน และข้อมูล NPK ในดิน
มาประกอบการตัดสินใจใช้ปุ๋ยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น”

การจัดการธาตุอาหารพืชเฉพาะพื้นที่ช่วยให้การใช้ปุ๋ยถูกต้องมากขึ้น 
เนื่องจากนำปัจจัยที่เกี่ยวข้อง  ทั้งพันธุ์กรรมพืช อุณหภูมิ ความชื้น ปริมาณน้ำฝน
ชุดดิน ปริมาณ NPK ในดิน ฯลฯ มาพิจารณาร่วมกันโดยสร้างแบบจำลองทางคอมพิวเตอร์
เพื่อพัฒนา “เครื่องมือ” ช่วยให้เกษตรกรสามารถใช้ปุ๋ยได้ถูกต้องด้วยตนเอง




                                                                                                                    





การเก็บตัวอย่างดินเพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารพืช
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ (26/08/55)
ตัวอย่างดินต้องเป็นตัวแทนของพื้นที่ที่จะตรวจสอบธาตุอาหารพืชในดิน อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการเก็บตัวอย่างดินต้องสะอาด ตัวอย่างดินแต่ละตัวอย่างต้องเป็นตัวแทนของพื้นที่ที่มีความสม่ำเสมอ และขนาดของพื้นที่ ไม่ควรเกิน 25 ไร่



ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต ด้วยปุ๋ยสั่งตัด
ประชาคมวิจัย ฉบับที่ 101 มกราคม - กุมภาพันธ์ 2555 (01/01/55)
สิ่งที่เราไปบอก ไปสอน ไปเหนื่อย แล้วทำให้เกษตรกรเหล่านั้นได้รับประโยชน์ ถึงแม้จะเพียงนิดเดียว ก็ทำให้เรารู้สึกมีความสุขมาก 





หนังสือธรรมชาติของดินและปุ๋ย
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ 
และ ดร.ประทีป วีระพัฒนนิรันดร์ (19/01/54)
เหมาะสำหรับเกษตรกรผู้นำ ผู้ที่ต้องการมีความรู้เรื่องดิน 
และปุ๋ยลึกซึ้งมากขึ้น




หนังสือการ์ตูนรู้จักดิน รู้จักปุ๋ย
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ 
และ ดร.ประทีป วีระพัฒนนิรันดร์ (19/01/54)
เหมาะสำหรับเด็ก เยาวชน เกษตรกรทั่วไป ครูสอนนักเรียน 
และผู้ที่สนใจจะทำการเกษตร




ประโยชน์ของการจัดการธาตุอาหารเฉพาะพื้นที่ต่อเกษตรกร
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ (25/01/50)
ตัวอย่างแรกของความสำเร็จของโครงการ “การจัดการธาตุอาหารเฉพาะพื้นที่ในการเพิ่มมาตรฐานชีวิตของเกษตรกร เมื่อปี 2544 กรมส่งเสริมการเกษตรได้สนับสนุนให้นักวิจัยของโครงการวิจัยฯ อบรมเกษตรกร 200 คน และเจ้าหน้าที่ 200 คน จาก 10 จังหวัด  




ดิน ทรัพยากรธรรมชาติที่ควรบำรุงรักษา
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ (25/01/50)
ดินเกิดจากการสลายตัวของหินและแร่ ผสมกับซากพืชซากสัตว์ที่ตายทับถมกันเป็นเวลาหลายล้านปี ดินหลังจากเปิดป่าใหม่จะเป็นดินที่อุดมสมบูรณ์ดี เมื่อใช้ดินเพาะปลูกติดต่อกันเวลานาน ดินจะมีสภาพเสื่อมโทรมลง ธาตุอาหารหรือปุ๋ยเดิมในดินจะหมดไป  



ปุ๋ย สารประกอบที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช
โดย ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์ (25/01/50)
ปัจจุบันมีความเข้าใจเกี่ยวกับคำว่าปุ๋ยยังไม่ถูกต้องครบถ้วนนัก 
จากการได้รับข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะแนวความคิดที่ชักนำให้เข้าใจกันผิดๆ ว่าปุ๋ยเคมีเป็นสารประเภทเดียวกับสารกำจัดศัตรูพืช จึงก่อให้เกิดกระแสสังคมที่ต้านการใช้ปุ๋ยเคมี 








ปุ๋ยสั่งตัดข้าวโพด
การใช้ปุ๋ย เอ็น-พี-เค แบบสั่งตัด เพื่อลดต้นทุนการผลิตข้าวโพด
ปุ๋ยสั่งตัดข้าว
การใช้ปุ๋ย เอ็น-พี-เค แบบสั่งตัด เพื่อลดต้นทุนการผลิตข้าว

การวิเคราะห์ดิน
การตรวจสอบธาตุอาหารพืชในดิน เอ็น-พี-เค และความเป็นกรด-ด่างของดินแบบรวดเร็ว

การเก็บตัวอย่างดิน
อุปกรณ์ที่ใช้เก็บ การวางผังแปลงเก็บตัวอย่างดิน วิธีเก้บตัวอย่างดินในข้าวหรือพืชไร่ ยาวพารา
ความจริงเรื่องปุ๋ย
ทำไมปุ๋ยเคมีจึงมีความสำคัญ การรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดินให้ยั่งยืน ต้นทุนการใช้ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์ ดินเสื่อมโทรมคืออะไร การปรับปรุงบำรุงดิน องค์ประกอบของดินดี ปุ๋ยมีกี่ชนิด ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการใช้ปุ๋ย

เทคโนโลยีปุ๋ยสั่งตัด
ดินเกิดขึ้นได้อย่างไร ดินในประเทศไทยมีกี่ชุดดิน พืชต้องการธาตุอาหารกี่ตัว หน้าที่ของ เอ็น-พี-เค ปุ๋ยสั่งตัดคืออะไร เกษตรกรตัวอย่าง สื่อสำหรับเกษตรกร
                                         





                                                                                                                    






                                                                                                                                            
ศ.ดร.ทัศนีย์ อัตตะนันทน์   อีเมล์ tasnee_attanan@yahoo.com   โทร. 089-923-1717
ดร.ประทีป วีระพัฒนนิรันดร์  อีเมล์ prateep.v@hotmail.com  โทร. 081-306-5373
มูลนิธิพลังนิเวศและชุมชน  647 จรัญสนิทวงศ์ 57 บางบำหรุ บางพลัด กรุงเทพฯ 10700